Jak rozliczać 2 % na komercjalizację w 2018 r.

W związku ze zmianami w przepisach jakie od 1 października zaserwował nam ustawodawcy pojawiły się wątpliwości jak rozliczać 2 % na komercjalizację w 2018 r.

Pisząc o 2 % na komercjalizację mam oczywiście na myśli 2 % z dotacji na utrzymanie potencjału badawczego, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. h) oraz ust. 1a ustawy o zasadach finansowania nauki.

Zmiany w przepisach

Z dniem 1 października 2018 r. w życie weszła (w przeważającej części) ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, obiegowo nazywana też Konstytucją dla nauki bądź ustawą 2.0. Ustawę tę, jako akt dość obszerny i regulujący szeroką materię, dodatkowo zaaranżowano specjalną ustawą – przepisami wprowadzającymi ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Ustawa przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym w art. 169 pkt 4) uchyliła z dniem 1 października 2018 r. ustawę o zasadach finansowania nauki. Tymczasem jednostki naukowe będące beneficjentami dotacji na utrzymanie potencjału badawczego jeszcze w bieżącym roku pobierały dotacje na podstawie ustawy o zasadach finansowania nauki. Przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przewidują co prawda podobny strumień finansowania (por. art. 365 pkt 2), jednak regulacja prawna uległa sporej zmianie. Chociażby, w nowych przepisach nie mamy już do czynienia z dotacją, lecz z subwencją, jako prawną formą przekazywania tych środków.

Co z udzielonymi dotacjami ?

Jak zatem rozliczać dotacje na utrzymanie potencjału badawczego (w tym 2 % na komercjalizację), skoro ustawa o zasadach finansowania nauki, na podstawie której jej udzielono już nie obowiązuje ? Odpowiedzi na to pytanie – na pierwszy rzut oka – daje dalsza lektura przepisów wprowadzających. W art. 316 ust. 1 i 2 tej ustawy przewidziano bowiem, że

„1. Do wykorzystywania i rozliczania środków finansowych przyznanych na podstawie ustawy uchylanej w art. 169 pkt 4 (czyli ustawy o zasadach finansowania nauki), z wyłączeniem środków, o których mowa w art. 5 pkt 4 tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

2. Od dnia 1 stycznia 2019 r. do środków finansowych, o których mowa w art. 5 pkt 4 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 4, przyznanych i niewydatkowanych do dnia 31 grudnia 2018 r. stosuje się odpowiednio przepis art. 407 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1. Rozliczanie tych środków odbywa się na zasadach określonych w przepisach o finansach publicznych dla subwencji dla podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Do sprawozdań z wykorzystania tych środków stosuje się art. 350 i art. 354 ustawy, o której mowa w art. 1″.

Diabeł tkwi w szczegółach …

Jednak jeśli zaczniemy dokładnie analizować przepis, okazuje się, że sprawa wcale taka jasna nie jest. Środki na utrzymanie potencjału badawczego zgodnie z ustawą o zasadach finansowania nauki (oraz ugruntowanym poglądem MNiSW) należy zaliczać do środków na działalność statutową. Zatem odesłanie z art. 316 ust. 1 przepisów wprowadzających nie znajduje do nich zastosowania (środki, o których mowa w art. 5 pkt 4 ustawy uchylanej, o jakiej mowa w art. 316 przepisów wprowadzających, to właśnie środki na działalność statutową). Środki te zostały wyraźnie wyłączone spod dalszego stosowania do nich przepisów ustawy o zasadach finansowania nauki. W art. 316 ust. 2 przepisów prowadzających wskazano z kolei, że do środków na działalność statutową pobranych, a  niewykorzystanych do dnia 31.12.2018 r., stosuje się odpowiednio art. 407 ust. 2 nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. To akurat nowina bardzo dobra, bowiem art. 407 ust. 2 oparty o instytucję subwencji daje bardzo szeroką swobodę w wydatkowaniu środków publicznych (cyt.: „O przeznaczeniu środków finansowych przyznanych w formie subwencji decyduje podmiot, który ją otrzymał”.).

Praktyczne problemy

Natomiast co zrobić ze środkami pobranymi w ramach dotacji na utrzymanie potencjału badawczego (w tym 2 % na komercjalizację), wydanymi między 1 października 2018 r. a 31 grudnia 2018 r. ? Wygląda na to, że mamy lukę, ponieważ ustawodawca wyraźnie wyklucza te środki spod możliwości stosowania do nich ustawy o zasadach finansowania nauki w art. 316 ust. 1 przepisów wprowadzających. Z kolei w art. 316 ust. 2 przepisów prowadzających reguluje tylko zasady rozliczania środków pobranych w 2018 r., a wykorzystanych począwszy od 01.01.2019 r.

Widzę trzy rozwiązania, z których każde jest dalekie od doskonałości. Pierwsze, to uznać, że wobec wykluczenia stosowania przepisów starych, stosujemy przepisy nowe. Mamy jednak zupełnie nowe przepisy, nowe instytucje, nową nomenklaturę. Poza tym ustawodawca wyraźnie przewidział, że tylko wybrane przepisy nowej ustawy, a w dodatku w części jedynie odpowiednio, stosuje się do środków pobranych jako dotacje na podstawie ustawy o zasadach finansowania nauki, a wykorzystanych po 31.12.2018 r. Z jakiś przyczyn wykluczył z tego reżimu takie dotacje wykorzystane przed tą datą.

Drugie rozwiązanie, to stosowanie przepisów starych. Pojawi się jednak pytanie, czemu mamy je stosować, skoro ustawodawca w art. 316 ust. 1 przepisów wprowadzających wyraźnie to wykluczył i czy nie będzie to wykładnia contra legem.

Trzecie rozwiązanie, to przyjęcie poglądu, że ustawodawca pisząc w art. 316 ust. 1 przepisów prowadzających, że stosujemy przepisy stare do dotacji udzielonych na podstawie ustawy o zasadach finansowania nauki „poza środkami, o których mowa w art. 5 pkt 4„, miał w istocie na myśli „poza środkami, o których mowa w art. 5 ust. 4, w zakresie o jakim mowa w art. 316 ust. 2 ustawy przepisy wprowadzające…” (treść pogrubiona to przypis autora).

Orzecznictwo i pragmatyzm

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważa pogląd, że w obliczu braku wyraźnej regulacji prawnej należy przyjmować zasadę domniemanego stosowania przepisów nowych. Sprawa może nie nadaje się „dla reportera”, ale na prośbę o udzielenie wyjaśnień do MNiSW jak najbardziej …

Kierując się już czystym pragmatyzmem w rozwikłaniu tego problemu, patrząc na zasady obowiązujące odpowiednio w starych i nowych przepisach, można przyjąć ostrożną regułę interpretacyjną, w myśl której wydatkowanie środków według zasad wynikających z przepisów starych nie będzie stanowiło wydatkowania ich niezgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów nowych. Jeśli bowiem idzie o swobodę w wydatkowaniu środków, to w nowej ustawie widać liberalnego ducha 🙂

Oczywiście całą sprawę można analizować znacznie głębiej, choćby spróbować przenieść ją na ogólne zasady wykształcone w zakresie prawa intertemporalnego (wykracza to jednak poza formułę tego bloga, zainteresowanym polecić mogę lekturę pozycji: M. Kamiński, Prawo administracyjne intertemporalne, Wolters Kluwer Polska, 2011, wyrok TK K 30/06).

Tyle w tej sprawie na teraz. O wszelkich nowościach obiecuję informować.

0 Komentarzy
1

Zostaw komentarz

x Logo: Shield
This Site Is Protected By
Shield