Ocena działania spółek celowych polskich uczelni

W grudniu 2016 roku NCBiR opublikował ekspertyzę, której tematem była ocena działania spółek celowych polskich uczelni. Chciałem wtedy o tym pisać, ale gdzieś mi ta sprawa umknęła.

Ostatnio NCBiR na swoim facebook’owym funpage’u odświeżył informację o tej publikacji. Skoro temat wrócił jak bumerang, postanowiłem, że tym razem uraczę Cię kilkoma przemyśleniami dotyczącymi tego opracowania.

No więc do dzieła. Publikacja nosi tytuł „Diagnoza stanu transferu technologii za pośrednictwem spółek celowych wykorzystująca dotychczasowe doświadczenia z realizacji programu spin-tech”. Można ja pobrać tutaj.

Spin-tech był programem NCBiR’u, w ramach którego możliwe było sfinansowanie powołania spółki celowej przez uczelnię lub dofinansowanie już istniejącej spółki celowej. NCBiR postanowił sprawdzić jak na dzień dzisiejszy miewają się spółki celowe, które były beneficjentami tego dofinansowania. Moim zdaniem to opracowanie stanowi jednak świetną, szerszą refleksję nad stanem transferu technologii na polskich uczelniach.

Gorąco zachęcam Cię do zapoznania się z tą ekspertyzą w całości. Jeżeli zawodowo stykasz się z obszarem transferu technologii, będzie to dla Ciebie bardzo ciekawa i pożyteczna lektura. Dla czytelników mniej wnikliwych, przedstawiam dalej najciekawsze (moim skromnym zdaniem) wnioski z tej publikacji. Celem krótkiego wyjaśnienia przed lekturą:

PJB = państwowa jednostka badawcza (np. uczelnia wyższa)

CTT = Centrum Transferu Technologii

SC = spółka celowa

TT = transfer technologii

Poniżej cytaty z publikacji pt. „Diagnoza stanu transferu technologii za pośrednictwem spółek celowych wykorzystująca dotychczasowe doświadczenia z realizacji programu spin-tech” opublikowanej na stronie ncbr.gov.pl (pogrubienia moje):

1) „W odniesieniu do jednostek odpowiedzialnych w PJB za proces komercjalizacji, problemem systemowym jest brak jednoznacznych wytycznych dotyczących modeli prowadzenia TT i komercjalizacji przy pomocy CTT i SC, co powoduje konflikt interesów [por. Rutkowska‑Sowa, 2015]. W niektórych PJB istnieje nierozwiązany problem rywalizacji pomiędzy SC a Centrami Transferu Technologii. Niejednokrotnie przyczyniało się to do fiaska działalności SC po jej utworzeniu”

2) „Jedną z ważniejszych barier, która występuje po stronie naukowców jest słabe powiązanie prowadzonych badań z potrzebami rynku. Jak było to wskazane we wcześniejszych wynikach, również sami naukowcy czują, że potrzebują wsparcia w zakresie identyfikowania obszaru, który ma potencjał komercjalizacyjny. Z kolei naukowcy prowadzący badania atrakcyjne z punktu widzenia biznesu, często nie trafiają do odpowiednich komórek PJB odpowiedzialnych za komercjalizację, prowadząc działalność nieoficjalnie bądź rezygnując z aktywności wdrożeniowej na rzecz publikacyjnej bądź dydaktycznej.”

3) „Bez dalszego wsparcia finansowego dalsze funkcjonowanie wartościowych SC jest zagrożone. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, na realne, wysokie ryzyko zamknięcia lub zawieszenia działalności w przypadku 10‑12 spółek spośród 27 spółek biorących udział w Programie SPIN‑TECH. Utrzymanie obecnego poziomu kadry uzależnione jest od prowadzenia działalności usługowej. Ponadto, bez dofinansowania, praktycznie niemożliwym staje się w perspektywie najbliższych kilku lat uzyskanie płynności finansowej, która pozwoliłaby na ilościowy rozwój lub utrzymanie kadry spółek. Szansą dla aktywnych spółek może okazać się uruchomiony przez MNiSW 29 sierpnia 2016 r. program „Inkubatory Innowacyjności +”

4) „Obecnie wiele uczelni (np. uczelnie ekonomiczne), które nie dysponują technologiami w porównywalnym stopniu co uczelnie techniczne uważa, że nie ma co transferować, więc nie rozważa założenia SC. W tej sytuacji wielu pracowników naukowych kontynuuje sprzedaż swojej wiedzy (TT) prywatnie, na podstawie zawieranych umów cywilnoprawnych z biznesem (np. na opracowanie ekspertyz, badań, opinii). Realizowanie tego typu zleceń przez CTT należy ocenić jako mało opłacalne i nieefektywne, gdyż powoduje niepotrzebne wydłużenie ścieżki administracyjnej oraz obniża konkurencyjność oferty (koszty pośrednie uczelni). Założenie SC w celu akumulacji tego typu zleceń w jednym miejscu, z założeniem korzyści na rzecz uczelni wydaje się rozsądną decyzją władz PJB, zwłaszcza że zdaniem przedstawicieli podmiotów, które wybrały tego typu rozwiązanie, trafia to w potrzeby odbiorców”.

5) „spółki mocno różniły się osiągniętą fazą rozwoju. W wyniku oceny można wyróżnić:

„liderów komercjalizacji” (4),

SC posiadające potencjał komercjalizacyjny (6),

SC z branż strategicznych, posiadające potencjał (8),

Spółki „usługowe” (3),

Spółki nierokujące (6).

Innym elementem różnicującym spółki był typ strategii budowy i prowadzenia relacji z biznesem (wyróżniono 4 typy strategii, od braku właściwej strategii, przez strategie wykorzystujące markę PJB lub bazujące na wąsko zdefiniowanej grupie odbiorców, po aktywną strategię opartą na działaniach promocyjnych i sieciowaniu kontaktów)”

Z mojej perspektywy najciekawsze są wnioski dotyczące: rywalizacji między SC a CTT na niektórych uczelniach, widma braku rentowności większości z funkcjonujących SC, a szczególnie godna uwagi – rekomendacja dotycząca nadawania spółkom celowym (obok realizacji podstawowej funkcji czyli prowadzenia komercjalizacji pośredniej) usługowego charakteru.

Na sam koniec, wielkie brawa dla NCBiR za przygotowanie tej publikacji. Uważam, że doskonale identyfikuje ona dzisiejsze problemy świata transferu technologii. Mam nadzieję, że „w branży” odbije się szerokim echem i skłoni do przemyśleń oraz działań na przyszłość.

0 Komentarzy
0

Zostaw komentarz