Jak komercjalizować wyniki badań

Mówią, że światem rządzi pieniądz. Również celem komercjalizacji wyników badań naukowych jest wygenerowanie przy ich użyciu zysku. Więc jak komercjalizować wyniki badań, aby przynosiły one profity ? Może to nastąpić na wiele sposobów. Podstawowe to sprzedaż, licencjonowanie, najem albo dzierżawa praw własności intelektualnej. Możliwe jest też wprowadzenie na rynek usługi lub produktu opartego na wynikach badań i czerpanie zysków z prowadzenia działalności usługowej lub produkcyjnej. Jeszcze inne rozwiązanie to sprzedaż udziałów w spółce typu spin-off prowadzącej działalność gospodarczą. Możliwości jest więc wiele.

Rodzaje komercjalizacji

Przepisy nieco systematyzują te kwestie, wskazując, że wyniki badań naukowych mogą być komercjalizowane w sposób bezpośredni lub pośredni. Definicje tych dwóch typów komercjalizacji zawiera ustawa prawo o szkolnictwie wyższym:

1) komercjalizacja bezpośrednia – sprzedaż wyników badań naukowych, prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami albo oddawanie do używania tych wyników lub know-how, w szczególności na podstawie umowy licencyjnej, najmu oraz dzierżawy;

2) komercjalizacja pośrednia – obejmowanie lub nabywanie udziałów lub akcji w spółkach w celu wdrożenia lub przygotowania do wdrożenia wyników badań naukowych, prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami.

Zasadnicze różnice

W pierwszym wypadku podmiot zainteresowany korzystaniem z wyników badań nabywa prawo do ich wykorzystywania bezpośrednio od uczelni, a uczelnia zarabia na pobieranym z tego tytułu wynagrodzeniu.

W drugim wypadku komercjalizacja następuje poprzez objęcie udziałów w spółce, która wdraża wyniki badań (lub przygotowuje je dopiero do wdrożenia). Uczelnia nie może jednak obejmować udziałów w takiej spółce bezpośrednio.  Zgodnie z art. 86a ust. 1 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym „Uczelnia, w celu komercjalizacji pośredniej, może utworzyć wyłącznie jednoosobową spółkę kapitałową (…)” 

Spółka celowa stanowi bufor pomiędzy spółką spin-off a uczelnią. W przypadku komercjalizacji pośredniej uczelnia zarabia w momencie zrealizowania zysków przez spółkę spin-off, których część przypada spółce celowej. Z kolei dopiero zysk ze spółki celowej jest wypłacany uczelni w formie dywidendy. Zysk może pochodzić z różnych źródeł. Model biznesowy działania spin-off’u może być oparty o dalsze oddawanie (np. licencjonowanie) wyników badań do korzystania, prowadzenie działalności usługowej lub produkcyjnej, możliwe jest też zarabianie na sprzedaży udziałów w dobrze prosperującym już spin-off’ie.

Jaką formę komercjalizacji wyników badań wybrać ?

Komercjalizacja pośrednia znajdzie zastosowanie w przypadku tych wyników badań, które nie posiadają jeszcze gotowości do ich bezpośredniego wdrożenia. Zwykle część udziałów w spółce spin-off obejmuje zewnętrzny inwestor, który w zamian za udział w przyszłych zyskach zapewnia środki na przygotowanie wyników badań bądź opartych na nich towarów albo usług do przemysłowego zastosowania.

Jeżeli wyniki badań pozostając jeszcze w dyspozycji uczelni osiągnęły już gotowość do ich bezpośredniego przemysłowego stosowania, lepszym rozwiązaniem jest korzystanie komercjalizacji bezpośredniej. Jest to wyjście prostsze i tańsze. Jeżeli wyniki mają potencjał do ich wdrożenia, ale potrzeba jeszcze czasu i pieniędzy, aby osiągnęły odpowiedni stopień dopracowania i gotowości, komercjalizacja pośrednia stanowi świetny sposób na pozyskanie zewnętrznego finansowania.

Na co zwrócić uwagę decydując się na prowadzenie komercjalizacji pośredniej ?

W przypadku tworzenia spółki spin-off istotne jest takie określenie wysokości udziałów uczelni, które nie będzie powodowało uznania tej spółki za podmiot powiązany z uczelnią. To bowiem zamykałoby dostęp do finansowania dedykowanego dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Z finansowania takiego z uwagi na swój charakter wyłączone są uczelnia oraz spółka celowa jako podmiot powiązany z uczelnią.

Inny bardzo ważny element to określenie rodzaju wkładu wnoszonego do spółki. Tytułem wkładu można wnieść określoną kwotę pieniężną. Możliwe jest też wniesienie wkładów niepieniężnych (tzw. aport), którym mogą być np. ruchomości, nieruchomości, inne prawa, w tym zbywalne i majątkowe prawa własności intelektualnej.

Jednak wnoszenie tytułem wkładu praw własności intelektualnej jest dość ryzykowne. Zasadniczy kłopot pojawia się na etapie ich wyceny, która zarówno w wyniku zawyżenia jak i zaniżenia może przysporzyć wielu problemów. Poza tym należy uwzględnić kwestie czysto praktyczne. Spółka spin-off w początkowym okresie swojego funkcjonowania może nie przynosić zysków. Więc lepszym rozwiązaniem jest wniesieniem tytułem wkładów oznaczonej kwoty pieniężnej, która będzie mogła zostać przeznaczona na bieżące funkcjonowanie spółki w tym okresie (przed wygenerowaniem pierwszych zysków).

Warto pomyśleć nad wprowadzeniem regulaminów wewnętrznych spółki spin-off, określających sposób pracy organów kolegialnych spółki. Klasyczne przykłady to regulamin prac rady nadzorczej czy regulamin prac zgromadzenia wspólników. Praktyka obrotu gospodarczego pokazuje, że obecna regulacja kodeksowa posiada liczne luki, powodujące często spory i wątpliwości podczas prac organów kolegialnych spółek. Przyjęcie takich regulaminów usuwa znaczną część takich problemów, dookreślając szczegółowo zasady działania organów i znacznie usprawnia funkcjonowanie spółki.

Mam nadzieję, że po tej lekturze łatwiej będzie Ci podjąć decyzję jak komercjalizować wyniki badań.

0 Komentarzy
0

Zostaw komentarz